Peppadew – eg Suid-Afrikaans

Dit het die winkelrakke soos ‘n warrelwind getref, en mense het voortande eerste geproe aan ‘n peppadew, voordat dit reguit kies-in gedruk is.

En dit omdat ‘n Oos-Kaapse boer die snaakse vruggie in ‘n vallei op sy plaas ontdek het, en besluit het om dit ‘n hap te gee (my ma het my geleer mens eet nie goed wat jy nie ken nie…)

Vandag stop jy dit met roomkaas, bedien dit met koue vleise, en versier borde daarmee, asof dit maar altyd deel was van die gereg.

As jy jou hande op ‘n emmertjie peppadews kan le, sny hulle stingelgedeeltes uit, en besluit self:  as jy braaf is, gaan hulle net so pot toe.

As jy egter nie so ‘n vreeslike byt in die mond wil voel nie, week hulle oornag in skoon water.

Neem 1.5liter wit druiwe asyn en 4 koppies suiker asook twee teelepels sout en draai die hitte onder die pot se stert oop.  Gooi 1 eetlepel naeltjies, 1 eetlepel allspice, ‘n stuk heel vars gemmer en 2 stukke pypkaneel in die pot.

Bring tot kookpunt, en blansjeer die vruggies in die sous.

Skep uit in gesteriliseerde flessie, en maak tot bo vol met die sous.

Mieliemeel Memoirs

Vakansies op oupa se plaas was, en is steeds vir my sinoniem met wat in die kombuis gebeur het.  Selfs al is dit nie meer ons familieplaas nie, is my eerste gedagte altyd gesnoer rondom wat binne die fondasie van die karige plaashuis gebeur het.

Een so ‘n herinnering is die van mieliepap.  Wat tydsaam staan en prut het op die stoof.  Die elektriese stoof meeste van die tyd, omdat die Dover nognie so vroeg in die oggend vuur in sy pens gehad het nie.

By ma het ons nie mieliepap gekry nie, want die gejaag om betyds die bus te haal, het nie voorsiening gemaak vir pruttyd nie.  En die enkele kere wat ma sommer die mieliepap in die mikro gemaak het, wou ek nie lelik wees nie, maar dit was maar net nie ouma se pap nie.

Spierwitte mieliepap in ou dae se borde.  Met ‘n klontjie botter en baie suiker.  Nie melk nie, dankie ouma.  En as daar kaas was, ‘n klein hopie, elkeen se afgemete deel, as ‘n ekstra’tjie.  Dan het ek die kaas ingeroer en gekyk hoe dit draadjies trek na my lepel toe.  En ek het geeet asof dit uit die mode sou raak.

Wintertyd het oupa met sy Lambsfoot knipmes, papierdun stukkies biltong, skuins voor ete sit en kerf.  En elke kleinkind se afgemete deel is op ‘n kleinbordjie gesit.  Om daarmee te maak wat jy wil.  Net so in die kies gestop.  Op die geel plaasbotter op ‘n mildelike sny plaasbrood gerangskik.  Of ingemeng in die mieliepap.

Ai, vakansietyd was mieliepap tyd.  Met kaas.  Of biltong.  Of ‘n klontjie botter en suiker.

Ek onthou een jaar was daar ‘n mis-oes, en het die wit mielies nie die verbruiker bereik nie.  I.p.v. die sysagte, spierwit pap in die bord, het ouma verskonend gekyk na die growwe, geel kooksel.

En het ons neus opgetrek!  Soveel so, dat ouma maar hawermout gekook het vir die res van die vakansie.

Ai ouma, vandag sit ek nie my mond aan fyn, wit mieliepap nie. 

Ek loop draaie en ompaaie om ‘n growwe geel polenta meel in die hande te kry.

Maar ouma, ek eet dit steeds met kaas.  En oupa, soms is daar biltong ook by.  En dan verlang ek julle so, dat my hart pyn, en my trane net wil loop.

Om chillies te bewaar

Die winkels le vol chillies – alle soorte, kleure en sterktes.

As jy jou eie bos in die agterplaas het, en wil wegsit vir die dae wat jy dit gaan nodig kry, maar die bos nie dra nie, is hierdie wenk vir jou.

Pak flessies vol met chillies van verskillende kleure en vorms.  Skat hoeveel asyn jy sal nodig kry om hulle te bedek, en bring die asyn tot kookpunt.  Gooi ‘n skeut suurlemoensap in die flessies, gevolg deur die kokende asyn.

Maak die flessies tot heel bo vol met die asyn, draai die deksel styf op, keer om, laat afkoel, en voila, jy het jou eie oes bewaar.

Panzanella

Panzanella is ‘n Italiaanse slaai met brood as hoofspeler.  Maar nie sommer enige brood nie, nee, dit moet al so 3 dae of wat, oud wees.  Die beste hiervoor is ‘n ciabatta.

Sny die brood in dik snye, en verwyder die korsies.  Sny nou in blokke – enigiets van die grootte van ‘n dobbelsteen tot die grootte van ‘n Melrose kasie.

Neem ‘n bak, halveer ‘n knoffelhuisie, en vryf die kante en die bodem vurig met die knoffel.  Moenie skaam wees met die aksie nie, dit sal proe asof jy afskeepwerk gedoen het!

Sprinkel koue water oor die brood – genoeg om hulle klam te maak.  Nie te nat nie, daar word nie met die brood visgevang nie.

Neem ‘n lekker ryp tamatie, en sny haar ook in kleinerige blokkies.  Doen dieselfde met ‘n geel peper (yellow peper).

Skil ‘n komkommer en sny in blokkies.  Kap ‘n kwart slaai ui fyn (jy mag dit uitlos).

Neem ‘n pakkie van tannie Ina Paarman se songedroogde tamaties, sny die tamaties in kwarte, en hou die sous.

Gooi die brood in die bak, gevolg deur die tamatie, komkommer, geel peper, en ui.

Gooi die songedroogde tamaties in, gevolg deur die sous in die pakkie – bo-oor die inhoud van die bak.

Krummel feta bo-oor, gevolg deur ‘n goeie klompie olyf olie.

Meng deur, trek kleefplastiek oor, en verkoel in die yskas vir ten minste 30 minute.

Hierdie gereg raak lekkerder hoe langer dit staan.

Eet dit alleen, of bedien dit by braaivleis.

Voorwaar ‘n goeie idee deur die Italjaners.  Moenie ou brood skeef aankyk nie, hierdie resep leer jou om te mors is ‘n sonde!

Gevulde Butternut

As jy jou mede eters se ogies wil laat rek, sit ‘n halwe pampoen op hulle borde.  Dis al.  ‘n Halwe pampoen!

Maar stop hom met liefde, en sit hom voor met oortuiging.

Ek het nie tyd vir ure se gebak in ‘n oond nie.  En krag is anyway te duur.  Daarom halveer ek my butternut, verwyder die pitte en sommer bietjie van die nek se vlees, en sit dit in die Steam Supreme om gaar te stoom.

So tussen die stoom wat my bril toewasem en die gesels met die huismense, maak jy ‘n pakkie maalvleis gaar met die nodige uie, knoffel, sout, peper en kruie.  Soos wat jy enige mince gaarmaak.

As die butternut sag gestoom is, haal jy dit uit, en plaas dit in ‘n oondvaste bak.  Skep die maalvleis in die hol gedeelte van elke halwe pampoen en krummel feta daaroor.

Druk dit onder die oond se rooster (grill) en laat die feta ‘n kleurtjie kry.

Haal uit, sit op ‘n bord, skink wyn, en eet heerlik aan jou pampoen.

Jy kan kwart kersie tamaties by die maalvleis gooi die oomblik as jy die hitte onder die pot afsit.  Roer een maal deur, en laat die vleis se hitte die tamaties verwarm.  Blokkies feta, i.p.v gekrummel, maak dit ‘n dis vir die oog.

Die alternatief, as jy ‘n houtstoof het wat heeldag vuur in sy maag het, is om die pampoen in die oond te druk, tot dit heerlik sag is, dit dan te vul, en terug te druk vir die finale afronding.  Maar ek weet tyd is min, en houtstowe nie meer volop nie.

Bon Apetit!

Kersie bekoring

Sou enige afsluiting tot ‘n goeie ete saam met lekker vriende dan nie meer volmaak gewees het met iets so verruklik soos rooi kersies wat slinks oor ‘n roomys helling tuimel, en ‘n stroperige pienk sous agterlaat nie?

Koop dadelik versuikerde rooi kersies.  Sommige winkels hou dit groot-maat aan, kyk wat jou beursie kan bekostig.

In ‘n skoon fles laat jy hulle een vir een inval, taaisels en al, en maak slegs 3/4 van die fles vol.

Neem ‘n bottel Monis Medium Cream Sherry, en vul die fles.  Vir die volgende 3 weke mag jy slegs kyk hoe die kersies aan jou sherrie slurp.  En jy moet sonder om te murmureer, die sherrie bly aanvul.

Na 3 weke mag jy egter wegspring en daai kersies een vir een uit die fles oppik, en daarmee doen wat jy wil. 

Die beste is egter oor ‘n berg spierwit roomys.  Maar laat jou verbeelding gaan – liefdeskos soos die het nie heinings nie…

Dis maak ook wonderlike geskenke as jy genooi word vir ete by vrinne.  En hoe langer dit trek (maande selfs), hoe beter word die smaak.

Frikkadelle/Meatbolz

Ek het in st. 6 by my ingilse boyfriend gehoor dat hy my ma se frikkadelle ‘meatballs’ noem!  Was ek verontwaardig.  Dadelik besluit om ‘n Boer van hom te maak, en vandag het hy meer tyd vir Afrikaanses as Souties.  Wys jou net.

Frikkadelle het nie eintlik ‘n resep nie.  Dis ‘n gevoelentheid en ‘n weer-probeer tot die smaak reg is.

Een ding staan egter uit soos ‘n paal bo water:  die tipe vleis wat jy gaan gebruik, sal die smaak en tekstuur grotendeels bepaal.  Enigiets anders as extra lean mince sal ‘n vetterige affere tot gevolg he.  Gee daai ekstra R5/kg uit, en koop maalvleis met minimum vet in.

‘n Bietjie ui, sommer gerasper, gee ‘n absolute ongelooflike lekker geur aan ‘n frikkadel.

My ouma het geglo aan soetsuurdeeg beskuit krummels.  As jy egter nie jou hande daarop kan le nie, gebruik winkel krummels.  Nou nie ‘n koppie krummels per koppie vleis nie, maar net so vir die bind en geur slag.

‘n Eier deurgemeng, ‘n bietjie fyngekapte pietersielie en natuurlik sout soos jy verkies, en jy het nie veel meer nodig nie.

Meng dit altyd met ‘n vurk deur.  Hoe meer jy dit met die hande hanteer, hoe ‘taaier’ raak die mengel, en hoe meer gaan dit voel op jy ‘n rubber bal kou, al is die geur hemels.

Rol vinnig in balletjies – die grootte bepaal jy self.  Braai in bietjie olie tot goudbruin, of bedek met foelie, en druk in ‘n 180 grade oond.  Na ‘n uur kyk jy of dit vir jou gaar genoeg is, en haal sommer die foelie af sodat die gereg kleur kan kry in die oond.

Frikkadelle is ‘n private aangeleentheid.  Sorg dat joune ‘n kwaliteit smaak het!  En onthou tog wat jy gedoen het om die unieke smaak te kry.

Ander byvoegings:

Fyn naeltjies – ‘n knippie

Fyn gedroogte koljander – ‘n klein bietjie

‘n Blokkie feta of cheddar in die middel toegedraai

‘n Stukkie sampioen in die middel toegedraai

Kerriepoeier of chillies vir skop en geur

Mrs. Balls by die vleismengsel omdat jy ‘n chutney freak is

‘n Cherry tomatoe in die middel van ‘n groterige frikkadel

Die opsies is eindeloos.  Ek verkies egter die ou metode van so min as moontlik.  Agterna kan jy souse en pastas en dips maak om daarby te geniet.  Maar as jou basiese smaak reg is, is jou ete ‘n sukses.

Koper Pennie Slaai

Pennies en Ponde, myle en gellings. 

Alles woorde waarvan ek gehoor het, maar ‘n era waarin ek nie geleef het nie.

Daarom reken ek die koper pennie slaai is ouer as wat ons dink – miskien was dit selfs eens op ‘n tyd toe die leeus nog in Adderleystraat geloop het, iets anders genoem!

Trek jou flesse nader, laat die met hande help, en maak bietjie slaai in vir ‘n bykos as jy nie vars slaaigoed in die yskas het nie.

Maak 1kg wortels skoon, en sny in ringe.  Die grootte sal afhang of jy eters met groot monde kosgee, of delikate bekkies voed.

Kook die wortels vir so 15 minute in water waarby ‘n opgehoopte teelepel sout gevoeg is, maar moenie dat dit te sag word nie. 

Sny 3 medium uie in ringe, en kook hulle sommer in die wortel water.  Net so 6 minute.

Neem 2 groenrissies (greenpeppers) en sny dit in kleinerige blokkies.

Pak die wortels, uie en groenrissies in lae in ‘n bak – nie ‘n metaal bak nie, netnou gebeur daar ‘n chemiese reaksie en val jou voortande uit!

Gooi 250ml water, 1 pakkie tamatie roomsop, 200ml asyn, 250ml suiker, 125 sonneblom olie, 10ml Worcester sous en 7ml mostert in ‘n pot en kook vir 5 minute saam oor ‘n lae hitte.

Gooi die warm sous oor die wortels, uie en groenrissie.  Laat afkoel en sit oornag in die yskas.  Bedien met die volgende ete.

Let wel:  jy kan ook die groente in gesteriliseerde flesse inskep nadat jy dit deurgemeng het, en die warm sous bo-oor gooi en dit dan toedraai, onderste-bo draai en laat afkoel. 

Souskluitjies

Lekker winterpoeding.  Wat het geword van die komme en komme gebakte poedings wat as kind voor my neus verby geskuif is (ek was te vol nonsens, het nie my mond aan gebakte poedings gesit nie!)

Bak mense nog poedings, of het dit saam met ouma en haar geslag, graf toe gegaan?  Is daar dalk iewers nog ‘n Boervrou, waarvan die huis teen 11am so lekker na rys, vleis en aartappels ruik, enige besoeker wens hy was ‘n inwoner?

Stem ek myself nou nostalgies.  Ek het grootgeword in so ‘n omgewing.  En ek was een van daai wilde kinders wat gesorg het dat ek loer wat my tannie kook, sodat ek kon vra vir ‘n bordjie, voordat ek na ouma se huis is vir middag ete!  Die lewe op ‘n plaas.  Kaalvoet.  Vol reuke.  Sorgvry.  Veilig. 

En vandag is dit net die onthou wat oorgebly het.

Sleep jouself nader aan die kombuis, en maak vanaand vir jou gesin souskluitjies.  Sommer met doosvla oor, dis okay.

Sif 250ml Koekmeel, 10ml bakpoeier en 2ml sout saam.

Vryf hierby 50ml margarien of botter in, sodat die meel soos broodkrummels lyk.  ‘Invryf’ beteken jy neem die meel en botter met jou twee hande se vingerpunte, en vryf dit, wyl jy jou hande effe lig.  Vreeslike tegniek, maar dit werk.  Moenie dit tussen die palms van jou twee hande vrywe nie, jy wil nie speelklei maak nie!

Klits 1 eier en 100ml melk saam, en meng in by meelmengsel tot ‘n sagte, gladde deeg – gebruik ‘n houtlepel of ‘n sterk hand-draadklitser, en voeg nog melk by as die deeg te styf is.

Om die sous vir die kluitjies te maak, bring jy 500ml water en 25ml botter of margarien tot kookpunt.

Skep lepels vol van die deeg in die borrelende water, en sit die deksel op.  Kook vir 15 minute sonder om die deksel te lig en nuuskierig te wees!

Neem ‘n gaatjieslepel en skep die kluitjies in ‘n dieperige opdien skottel uit.

Strooi kaneelsuiker oor.

Bring weer die water tot kookpunt, gooi kaneelsuiker daarin, en gooi die kokende stroop oor die kluitjies.  Meer water kan in die kastrol gevoeg word as die vloeistof te min is.  Volg jou eie kop.

Let op dat ek nie die suiker se hoeveelheid noem nie – dit voeg jy by na smaak.

En as jy gek is oor kaneel, niks verhoed jou om ‘n kaneel stokkie in te gooi by die stroopwater nie!

Lekker eet.

Lekker nostalgies raak.

Lekker bou aan herinneringe en geure en smake vir jou nageslag.

Pepermint Crisp Tert

Ek staan op my kop en eet my hoed onderste-bo op as iemand my laat weet hierdie resep is nie lekker nie.

Ek dare jou, maak dit, en laat my weet of ek ‘n jokker is.  My ma het haar kinders daarmee bederf, en dit bly ‘n treffer.

Hier volg dus ‘n familie resep.  Vir my om te onthou.  En vir julle om te probeer.

Sit af winkel toe, en koop 1 pakkie tennis beskuitjies, 1 blikkie karamel kondensmelk, 2 stafies regte Peperment Crisp tjoklit, 1 pakkie Orley Whip (vra daarvoor), en gelatien.

Gooi 2 dessertlepels koue water in ‘n bakkie, en strooi ‘n teelepel gelatien daaroor.  Sit in die mikro vir ‘n paar sekondes, en roer vinnig deur.

Rasper die peperment crisp tjoklit, en moenie proe nie…

Pak ‘n laag tennisbeskuitjies in ‘n groot bak.  Nou volg die geheim:  neem ‘n bottel brandewyn, en met jou duim oor die oop bek om die vloei te beheer, sprinkel jy brandewyn oor die beskuitjies.

Klits nou die Orley Whip tot styf, en meng met die karamel kondensmelk.  Gooi 2/3 van die gerasperde peperment crisp by, en meng deur.  Die gelatien kom heel laaste in – meng goed deur, en skep die helfte van die romerige mengsel op die beskuitjies. 

Pak nog ‘n laag beskuitjies bo-op die inhoud, gevolg deur die res van die mengsel. 

Strooi die 1/3 peperment crisp bo-oor, verkoel, en val weg.

Ongelukkig kan jy nie stop as jy begin het nie.  Wees dus gewaarsku!